Samochód Pancerny wz. 34 oraz wz. 34/II

Samochód ten wywodzi się z półgąsienicowego samochodu pancernego wz. 28, który został opracowany w Polsce na bazie zakupionych we Francji podwozi Citroën-Kegresse B2 10CV. Pancerne nadwozie dla nich zostało opracowane i było budowane w Polsce, jego kształt był podobny do ówczesnych francuskich projektów półgąsienicowych samochodów pancernych. Pojazdy te były montowane w Centralnych Warsztatach Samochodowych (CWS) i weszły do służby od 1928 roku. Ponieważ jednak okazało się, że półgąsienicowy układ jezdny nie spełnił wszystkich oczekiwań, między innymi prędkość maksymalna była niska, a własności w jeździe terenowej wcale nie były najlepsze, w 1933 roku podjęto bezprecedensową decyzję przebudowania samochodów na pojazdy z w pełni kołowym układem jezdnym.

Projekt przebudowy opracowany został przez Biuro Badań Technicznych Broni Pancernych w 1934. Testy przebudowanego samochodu wypadły pomyślnie, samochód wprawdzie w terenie spisywał się nieco gorzej niż wz.28, lecz znacznie lepiej od niego radził sobie na drogach. Jeszcze w 1934 zlecono przebudowę dalszych samochodów, oznaczonych teraz jako wzór 34 (wz. 34).
Do 1938 roku najprawdopodobniej 87 samochodów wz. 28, zostało przebudowanych do standardu wz. 34
Samochody wz. 34 powstały w kilku różniących się wersjach. W zależności od zastosowanego silnika i podzespołów jezdnych wyróżniano 3 modele: wz. 34 (ok. 30 sztuk), wz. 34-I (24 pojazdy) i wz. 34-II (36 sztuk). Pierwszy z nich miał oryginalne podwozie i silnik Citroën B-14, jedynie mechanizm gąsienicowy zastąpiono tylnym mostem z ciężarówki Fiat. Kolejne dwie wersje bazowały w większej części na produkowanych na licencji podzespołach Fiata.
Niezależnie od tego podziału, istniały dwa warianty pancernego nadwozia. Różniły się one kątami pochylenia płyt pancernych tylnej części nadwozia. Podobnie jak pojazdy wz. 28, samochody wz. 34 miały jeden z dwóch wariantów uzbrojenia. Jedna trzecia przebudowanych samochodów (około 30) była uzbrojona w krótkolufowe działko czołgowe kaliber 37 mm Puteaux wz.18. Reszta uzbrojona była w jeden karabin maszynowy 7,92 mm Hotchkiss wz.25. Zastosowane działko 37 mm było bronią z okresu I wojny światowej, przeznaczoną głównie do niszczenia gniazd broni maszynowej. Wskutek małej prędkości początkowej pocisków i słabej przebijalności, w małym stopniu nadawało się do walki z pojazdami pancernymi. Samochody z działkiem mieli etatowo dowódcy szwadronów i plutonów. Nowy pojazd, podobnie jak jego pierwowzór, posiadał spód kadłuba złożony z drewnianych desek. Nie zapewniało to dostatecznej ochrony w przypadku eksplozji np. miny, granatu ręcznego itp.

Czołg Lekki RENAULT FT

Czołg Lekki Renault FT (Char Leger Renault FT -fr.) został skonstruowany w 1917 roku. Był to pierwszy czołg o klasycznej konstrukcji – typowej dla prawie wszystkich konstruowanych później do czasów obecnych czołgów. Konstrukcja ta charakteryzowała się przedziałem bojowym (załogi) z przodu, uzbrojeniem w obrotowej wieży i przedziałem napędowym z tyłu. Czołg ten przeznaczony był do wsparcia piechoty, dlatego rozwijał niewielką prędkość. Jego niewielkie rozmiary, będące zaletą, powodowały pewne problemy w pokonywaniu okopów i transzei, co starano się zniwelować za pomocą "ogona" – specjalnej konstrukcji montowanej z tyłu kadłuba.

Wyprodukowano ogółem ponad 3800 czołgów tego typu. Czołgi FT były szeroko używane w bitwach końca I wojny światowej, począwszy od ich debiutu 31 maja 1918. Spośród 2.697 czołgów (wyprodukowanych w czasie wojny) 356 zostało zniszczonych przez artylerię, 13 przez miny, 70 z innych przyczyn. Był najskuteczniejszym czołgiem tej wojny.

Po I wojnie były one szeroko eksportowane – używane były w większości państw posiadających wojska pancerne, często jako ich pierwsze czołgi. Większość z wyprodukowanych czołgów znajdowała się wciąż w służbie jeszcze w chwili wybuchu II wojny światowej, głównie w armii francuskiej, chociaż wówczas były one już przestarzałe. 

Renault FT były także pierwszymi czołgami na wyposażeniu Wojska Polskiego. W 1919 w Armii Polskiej gen. Hallera we Francji utworzono 1 Pułk Czołgów, wyposażony w 120 czołgów FT. W czerwcu 1919 pułk czołgów razem z armią gen. Hallera, wrócił do Polski, z całym wyposażeniem. Dawało to Polsce prawdopodobnie czwarte miejsce na świecie pod względem posiadanych sił pancernych. Używane były następnie w wojnie polsko-bolszewickiej. W momencie wybuchu II wojny światowej armia polska posiadała jeszcze 102 czołgi tego typu. Zostały one użyte w składzie trzech kompanii czołgów lekkich (wolnobieżnych) oraz jako drezyny pancerne w składzie pociągów pancernych.
Podczas wojny zimowej między ZSRR a Finlandią, fińskie wojska dysponowały ok. 30 czołgami Renault FT. Oczywiście te już przestarzałe czołgi ustępowały radzieckim BT i T-26.

Nasze Video


  •     "1920 Bitwa Warszawska" w kinach od 30 września!
    Nasze czołgi i pojazdy pancerne oraz grupy rekonstrukcyjne
    na planie filmu Jerzego Hoffmana 

  •     "1920 Bitwa Warszawska" w kinach od 30 września!
    Nasze czołgi i pojazdy pancerne oraz grupy rekonstrukcyjne
    na planie filmu Jerzego Hoffmana

  •      "1920 Bitwa Warszawska" w kinach od 30 września!
    Nasze czołgi i pojazdy pancerne oraz grupy rekonstrukcyjne
    na planie filmu Jerzego Hoffmana

  •     Nasze czołgi i pojazdy pancerne oraz grupy rekonstrukcyjne
    na planie filmu Jerzego Hoffmana. Krótki dokument nagrany
    przez nas podczas kręcenia akcji, widok z czołgu.

  •   Krótki dokument nagrany przez nas podczas kręcenia akcji
    na planie filmu Jerzego Hoffmana "Bitwa Warszawska 1920" 

  •   Manewry na poligonie wojskowym w Toruniu 

  •   Manewry na poligonie wojskowym w Toruniu

  •   Manewry na poligonie wojskowym w Toruniu

  •   Manewry na poligonie wojskowym w Toruniu

  •   Manewry na poligonie wojskowym w Toruniu 

  •   Manewry na Cytadeli w Toruniu

  •   Manewry na Cytadeli w Toruniu 

  •   Manewry na Cytadeli w Toruniu 

  •   Manewry na Cytadeli w Toruniu

  •   Manewry na Cytadeli w Toruniu 

  •   Manewry na Cytadeli w Toruniu 

  •   Manewry na Cytadeli w Toruniu

  •   Manewry na Cytadeli w Toruniu